verifikimiifakteve.mksitemap
verifikimiifakteve.mksitemap

Рецензија: Тајна средба за договор за подбуцнување тензии?!

on 14 - 07 - 2014       

07102014-Denesen-Tajna-sred-crop-resize

Во лекцијата „Псевдонастани: Раскошна претстава на бедата“, објавена на Сервисот за проверка на фактите од медиумите, се вели дека медиумските конструкции тендираат да бидат дел од реалноста или да создаваат псевдореалност. Овие феномени го узурпираат јавниот простор и во судир со објективната реалност создаваат конфузија и мимикрија кога станува нејасно што е реално, а што е псевдореално.

Еден таков новинарски текст, текст што креира псевдонастан, или медиумска контсрукција, рецензираме сега и тука.

Човекот кому му се припишува терминот „псевдонастани“ е Даниел Бурстин, американски историчар и политички аналитичар. Тој во својата книга „The Image: A Guide to Pseudo-Events in America “ од 1961 година ги предвиде новите трендови на взаемното креирање на реалноста на медиумите и политичките и екномските центри на моќ. Според Бурстин, пседвонастаните ги имаат следните карактеристики:

  • Претходно се напишани (подготвени) и драматачни.
  • Вклучуват интересни ликови.
  • Продуцираат слики со иконографски димензии: нестрплива толпа, потресни семејни драми, предимензионирани патриотски балони.
  • Дизајнирани се да бидат вознемирувачки, односно смирувачки, толку колку што оние што ги продуцираат се прикажуваат дека ја „владеат ситуацијата“.
  • Создаваат илузија на информираност кај оние кон кого псевдонастаните се упатени.
  • Еден псевдонастан отвора пат за многу други псевдонастани.

Освен овие карактеристики на псевдонастан, медиумската содржина што ја рецензираме има проблеми и со професионалните стандарди зашто крши дури 4 членови од Кодексот на новинарите и еден став од неговата преамбула.

07102014-Denesen-Tajna-sredЛинк до оригиналниот напис: Тајна средба за договор за подбуцнување тензии?!

Датум и време на објавување: 08.07.2014, 14:23

Датум на рецензирање: 10.07.2014

Рецензент: Зоран Бојаровски

Овој напис, освен што нема ништо со што може да потврди дека имало некаква тајна средба, сосема заборавил на еден од најсуштествените принципи на „новинарскиот устав“ – тој дека новинарите ќе ги почитуваат човековите права и плурализмот на ставовите и идеите. Впрочем еве што вели тој став од преамбулата на Кодексот:

„Следејќи ја својата улога во градењето на демократијата и на цивилното општество, новинарите ќе ги бранат човековите права, достоинството и слободата, ќе го почитуваат плурализмот на идеите и ставовите, ќе придонесуваат за јакнење на правната држава и во контролата на власта и на другите субјекти од јавниот живот.“

Во членот 1 од Кодексот се наведува дека точноста на информацијата треба да се провери колку што е тоа можно, а една ваква сериозно вознемиирувачки обоена медиумска содржина не е поткрепена со ниту еден извор за веродостојност, освен флоскулите „во новинарски кругови“ и „нашите извори“. Нема назнака ниту дека изворите побарале да бидат анонимни, ниту, пак, се наведени причини за такво нешто како што сугерира членот 4 од Кодексот:

„Новинарот ќе го назначи изворот на информациите, но ако изворот бара да остане анонимен, новинарот ќе го заштити.“

Целиот текст е обоен во тон кој сугерира вина, иако, повторно, со ништо не е потврдено дека тајната средба била реална. А членот 10 од Кодексот нагласува:

„Новинарот нема свесно да создава ниту преработува информации што ги загрозуваат човековите права или слободи, нема да говори со јазикот на омразата и нема да поттикнува на насилство и дискриминација по која било основа (национална, верска, расна, полова, социјална, јазична, сексуална ориентација, политичка…).“

Непочитувањето на неутралоната новинарска позиција го прави текстот видливо пристрасен, наклонет кон одредена политичка опција, а членот 14 од новинарскте правила во Кодексот е прецизен:

„Известувањето од политичките процеси, посебно од изборите треба да биде непристрасно и избалансирано. Новинарот мора да обезбеди професионална дистанца од политичките субјекти.“

Освен што нема професионална дистанца, овој текст крши уште еден член поврзан со солидарноста, угледот и достоинството на професијата и на колегите кои имаат право на различно мислење. Така налага членот 16 од Кодексот:

„Новинарот ќе ги чува угледот и достоинството на својата професија, ќе ги поттикнува заемната солидарност и различност на ставовите и нема да го употреби својот медиум за пресметка со личности, вклучувајќи ги и своите колеги.“

Да ја затвориме оваа рецензија со тезата за медиумската конструкција од нејзиниот почеток. Завршницата на текстот што го рецензираме го затвора кругот на сопствената медиумска конструкција за да создаде илузија на уверливост, со нагласување дека сѐ што се тврди во текстот се потврдува со тековните настани и на тој начин се постигнува ефектот на вештачка, парареалност.


Оваа рецензија е изработена во рамките на Проектот на УСАИД за зајакнување на медиумите во Македонија – Компонента Сервис за проверка на факти од медиумите, имплементирана од Метаморфозис. Рецензијата e овозможенa сo поддршка на Американската агенција за меѓународен развој (УСАИД). Содржината на рецензијата е одговорност на авторот и не ги одразува ставовите на Метаморфозис, УСАИД или Владата на САД. За повеќе информации за работата на УСАИД во Македонија, ве молиме посетете ги веб-страницата (http://macedonia.usaid.gov) и Фејсбук-страницата на УСАИД (www.facebook.com/USAIDMacedonia).

ИНФОГРАФИК

infoVistinitostВИСТИНИТОСТ

нема факти

неточни наводи

не може да се утврди веродостојноста на наводите

infoVistinitostИЗВОРИ НА ИНФОРМАЦИИ

има евидентирани извори

неофицијални, анонимни

нерелевантни

1 извор

еднострани

infoVistinitostСЕОПФАТНОСТ

несеопфатнo

можеби се прикриени информации

infoVistinitostПРИСТРАСНОСТ

не може да се утврди

извртување на вистина (спин)

не може да се утврди

наклонетост

политичка пристрасност

infoVistinitostКОМЕНТИРАЊЕ

има коментаторски елементи

интегрирано со фактите

infoVistinitostПЛАГИЈАТ

оригинално дело

ненаведен автор

infoVistinitostКВАЛИТЕТ НА НАСЛОВОТ

не информира

некреативен

сензационален

несоодветен

тенденциозен

infoVistinitostФОТОГРАФИЈА

има

несоодветна

ни манипулира ни информира - ставена е само како илустрација

ненаведен автор(извор)

infoVistinitostГОВОР НА ОМРАЗА

навредлив говор

говор на омраза

не потикнува на насилство

дискриминира

политичка дискриминација

infoVistinitostУРЕДЕН ЗА ВЕБ

читлив

солидни мултимедијални елементи

нема контекстуални линкови

делумно стилски уреден

неповрзан со тагови

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Претплатете се за најнови вести